Nieuwsarchief van de Vereniging

Jan Wolkers wandeling door Oegstgeest en Leiden

Jan Wolkers met het tillebeest, foto fam. Wolkers

Uit het Leidsch Dagblad: Cultureel wandelen in de regio: in het voetspoor van Jan Wolkers door Oegstgeest.

De zomervakantie wordt in veel gevallen dicht bij huis doorgebracht. Op zoek naar een zomerse activiteit en cultureel vertier gaat het Leidsch Dagblad aan de wandel. Vandaag: de Jan Wolkerswandeling in Oegstgeest.

Als Jan Wolkers nog zou leven, zou hij dit jaar 95 worden. De schrijver overleed in 2007, maar in zijn geboortedorp Oegstgeest zijn genoeg herinneringen aan hem te vinden. Alleen al door de boektitel ’Terug naar Oegstgeest’ zal het dorp voor altijd aan het oeuvre van Wolkers verbonden blijven. Ter gelegenheid van zijn tiende sterfdag is door de Wandelclub Oegstgeest een circa zes kilometer lange wandelroute samengesteld langs plekken uit Wolkers’ jeugd.

De wandeling begint bij Kasteel Oud Poelgeest (1). De Leidse hoogleraar Herman Boerhaave woonde in de achttiende eeuw op het landgoed en is ongetwijfeld de bekendste bewoner. Als jongen zwierf Jan Wolkers hier graag rond. Hij zat vaak in het bos te tekenen. Oud Poelgeest komt in meerdere van zijn boeken voor. In de roman ’De Walgvogel’ is te lezen hoe hij na de Tweede Wereldoorlog met een vriend twee sfinxen steelt uit het kasteel. Eén beeld neemt hij mee naar het ouderlijkhuis, het andere gooit hij in een beerput. Zijn strenggelovige moeder vindt het maar niets: zo’n beeld met een enorme vrouwelijke voorgevel. Het krijgt de bijnaam ’Tillenbeest’. Een zus van Jan Wolkers heeft het beeld in 2013 weer teruggegeven aan het kasteel. Van de verloren gegane sfinx is een replica gemaakt. Ze staan nu weer samen in de Drakenzaal van het kasteel.

Groen karakter

Het eerste deel van de wandeling heeft vooral een groen karakter. De tocht voert onder meer door de Leidse Hout (2), het Bos van Bosman (4) en over het terrein van Endegeest (6). Al is in de woonstraten van Oegstgeest het lommerrijke groen ook nooit ver weg. Dus ook als je het werk van Wolkers niet kent, is dit een aangename wandeling op een zomerse dag. Zo is de Leidse Hout een geliefd wandelpark voor Leidenaars en Oegstgeestenaren. Verborgen in het groen ligt een openluchttheater. Er zijn deze zomer minder activiteiten dan normaal, maar in september staan er weer enkele voorstellingen gepland. Ook blijft de Leidse Hout dit jaar verstoken van het jaarlijkse popfestival Werfpop, dat eerder deze maand had moeten plaatsvinden. Er heerst nu een weldadige stilte in het park.

De Leidse Houtschool (3) staat nog altijd fier overeind. Jan Wolkers kwam hier in 1934 op school, omdat er in Oegstgeest geen ’school met de bijbel’ meer was. Voor zijn strenggelovige ouders was onderwijs zonder de bijbel ondenkbaar. Aan de overkant van de Rijnsburgerweg ligt de voormalige buitenplaats Nieuweroord (4) met daarachter het Bos van Bosman. Wolkers heeft hier nog gewerkt als tuinman. In de roman ’Terug naar Oegstgeest’ beschrijft hij zijn bezigheden. Het landhuis is in 1970 gesloopt om plaats te maken voor een zusterflat. In deze ’hunkerbunker’ verbleven zusters die in het toenmalige Academisch Ziekenhuis Leiden (AZL) werden opgeleid. Ook die geschiedenis is gewist. Het is nu een bouwplaats waar hard wordt gewerkt aan nieuwe appartementencomplexen. Een ander baantje van Wolkers was dat van dierenverzorger bij het Pathologisch Laboratorium (5) van het AZL. Dit gebouw is eveneens onherkenbaar veranderd. Er is een horecagelegenheid gevestigd met daarboven luxe appartementen. Zo’n wandeling doet je beseffen hoe groot het terrein van kasteel Endegeest is.

De tocht voert verder langs de Julianaschool (7), de eerste lagere school van Wolkers, en buitenplaats Rhijngeest (8). Dat Jan Wolkers naast schrijver ook beeldend kunstenaar was, blijkt uit zijn beeld ’Vrouwen in verzet’ (9), dat voor het gemeentehuis van Oegstgeest staat. Het stond eerst op een andere plek, maar bleek daar niet veilig voor vandalisme. De Deutzstraat (10) komt vaak voor in Wolkers’ boeken. Daar staat immers zijn geboortehuis op nr 7. Zijn vader had er een kruidenierswinkel met koloniale waren. Dat was geen vetpot voor het grote gezin. Het huis staat er nog, maar anno 2020 wordt er sushi verkocht. Op een blinde muur er tegenover is in 2017 een gedicht aangebracht. Zijn weduwe Karina onthulde het destijds. Het is geschilderd door Jan Willem Bruins, de man die ook alle Leidse muurgedichten schilderde. Via de Mauritskerk (11), buitenplaats D’Hoogenboom (12) en de Hofdijk (13) komt Oud Poelgeest weer in beeld.

Meer informatie over de wandelroute: www.terugnaaroegstgeest.nl